131 yatırım fonu tasfiye süreci: yatırımcılar için hangi ödeme bekleniyor?

Kısaca

131 yatırım fonu tasfiye süreci başladı; yaklaşık 353 bin yatırımcı etkileniyor ve toplam fon büyüklüğü 891 milyar lira olarak belirtiliyor. Tasfiye kararı SPK tarafından alınırken işlemler TEFAS üzerinden yürütülüyor; tasfiye için Türkiye İş Bankası ile Ziraat Bankası görevlendirildi. Yatırımcıların ne kadar para alacağı, fonlardaki varlıkların değerine ve hangi fiyattan satılabildiğine bağlı; nakit yaratım sorunu panik riskini artırdı.

Ana mesele

Tasfiye kararı sonrası yatırımcı parasının tamamının ödenmesi garanti değil.

Ne değişti?

Tasfiye süreci 131 fonu kapsıyor ve ödeme miktarı varlık değerine bağlı olarak belirlenecek.

Beni nasıl etkiler?

Yatırımcılar için geri ödeme ihtimali ve zamanlaması belirsiz; likidite riskleri artabilir.

Ne oldu?

SPK, 17 Eylül'de 7 portföy yönetim şirketinin TEFAS'taki tüm yatırım fonlarını işleme kapattı ve tasfiye kararı verdi.

Neden şimdi?

Piyasa likiditesinin yetersiz olması nedeniyle birikimli tasfiye talepleri artış gösterdi ve panik yaşandı.

Neden önemli?

Çok sayıda yatırımcının tasfiye sürecine dahil olması yatırımcı parasının nasıl ödeneceğine dair belirsizliği artırıyor.

Kimler etkileniyor?

• Yaklaşık 353 bin yatırımcı
• 131 yatırım fonunun yatırımcıları
• Fonlarda bulunan varlık sahibi kurumlar
• Birikimli tasfiye sonucunda müşteriler

Sektör ve piyasa etkisi

Fon piyasasında likidite sıkıntısı ve tasfiye dalgası potansiyeli

Riskler

• Nakit akışında bozulma
• Yatırımcı zarar riski
• Ve bankalar arası güven sorunları

Takip edilmesi gerekenler

• Tasfiye sürecinin hangi varlıklar üzerinden gerçekleşeceği
• Ödeme planı ve ödeme sürelerinin netleşmesi
• Kamu otoritelerinin ek tedbirleri ve destek paketleri

Haberin tamamı

131 yatırım fonu tasfiye sürecine alındı. Yaklaşık 353 bin yatırımcıyı ilgilendiren süreçte paraların nasıl ödeneceği ve olası zararı kimin üstleneceği merak ediliyor.

https://p.dw.com/p/5N3WP Borsa Istanbul Fotoğraf: Yasin Aras/Anadolu Agency/picture alliance Reklam Türkiye'de 131 yatırım fonu tasfiye sürecine alındı. Reuters'ın aktardığı verilere göre süreç yaklaşık 353 bin yatırımcıyı ve 891 milyar liralık fon büyüklüğünü ilgilendiriyor.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 17 Eylül'de 7 portföy yönetim şirketinin Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'nda (TEFAS) işlem gören tüm yatırım fonlarını işleme kapattı ve bazı fonların tasfiyesine karar verdi. Tasfiye işlemlerini yürütmek üzere Türkiye İş Bankası ile Ziraat Bankası görevlendirildi.

Ancak tasfiye kararı yatırımcıların parasının aynen geri ödeneceği anlamına gelmiyor.

Fonların elindeki varlıklar satılacak. Elde edilen para yatırımcılara dağıtılacak. Yatırımcının ne kadar para alacağı ise fonların elindeki varlıkların değerine ve hangi fiyattan satılabildiğine bağlı olacak.

Peki yatırımcı parasının tamamını geri alabilecek mi? Hangi fonlarda kayıp riski daha yüksek? Merkez Bankası neden devreye girdi? Zarar çıkarsa kim karşılayacak? Bu fonlara hiç yatırım yapmayan vatandaşın cebine de maliyet çıkabilir mi?

DW Türkçe, fon piyasasında yaşananları ve bundan sonra ne olacağını finans uzmanı Aysel Gündoğdu ve ekonomist Güldem Atabay ile konuştu.

Likidite, bir varlığın önemli bir değer kaybına uğramadan ne kadar kolay paraya çevrilebildiğini gösteriyor.

Fonların elinde hisse senetleri ve başka finansal varlıklar bulunuyor. Yatırımcı fondan çıkmak istediğinde ise fonun bu talebi karşılayacak nakdi yaratması gerekiyor.

Sorun çok sayıda yatırımcının aynı anda fondan çıkmak istemesiyle büyüdü.

Gündoğdu, piyasada büyük bir panik oluştuğunu, iki gün içinde on binlerce yatırımcının fonlardan çıkmak istediğini aktarıyor. Bunun likidite sorununa yol açtığını belirtiyor: "Fonlar temerrüde düştü. Paralar ödenemedi."

Özellikle piyasada alıcısı sınırlı hisselerde yoğunlaşan fonlar açısından nakit yaratmak daha zor. Çünkü alıcısı az olan bir hisseyi büyük miktarlarda satmaya çalışmak fiyatını daha da aşağı çekebiliyor.

Fiyat düştükçe fonun varlıklarının değeri de azalıyor. Bu durum yatırımcının tasfiye sonunda alabileceği parayı etkileyebiliyor.

Tasfiye sırasında fonların portföyündeki varlıklar nakde çevrilecek. Elde edilen tutar yatırımcıların fon payları oranında dağıtılacak. İlk aşamada üç ay olarak belirlenen tasfiye süresi daha sonra altı aya çıkarıldı.

Gündoğdu, sürenin uzatılmasının satış baskısını azaltmayı amaçladığını belirtiyor: "Sürecin 6 aya uzatılması hisselerin çok ucuzdan gitmemesi için alınan bir tedbir."

Tasfiye süresinin altı aya çıkarılması, bütün fonların tasfiyesinin altı ay süreceği anlamına gelmiyor. Piyasa koşullarına göre süreç daha erken tamamlanabilecek.

Yatırım fonu mevduat hesabı değil. Fonun değerindeki değişim yatırımcının getirisini de belirliyor.

Gündoğdu, tasfiye sürecinde fon türleri arasında önemli farklılıklar olacağını düşünüyor.

Para piyasası fonlarında bulunan paraların büyük oranda ödeneceğini tahmin eden Gündoğdu, özellikle likiditesi düşük ve kendi ifadesiyle "çöp hisselerin" bulunduğu serbest fonlar ile hisse senedi fonlarında ödemelerin daha sorunlu olabileceğini söylüyor: "Elbette hiçbir fon için garanti bir geri ödeme yok."

Bu nedenle bir yatırımcının fona yatırdığı 100 lirayı tasfiye sonunda mutlaka 100 lira olarak geri alacağı söylenemez.

Ancak burada piyasa zararı ile olası usulsüzlüklerden kaynaklanan zararı birbirinden ayırmak gerekiyor.

Atabay da bu ayrıma dikkat çekiyor: "Yatırımcı piyasa riskini üstlenir. Kendisine yanlış bilgi verilmesini, fiyatların yapay biçimde şişirilmesini veya denetim görevinin ihmal edilmesini kabul etmiş olmaz."

Atabay, bu nedenle tasfiye sürecinin yanında sorumluların ortaya çıkarılması ve zararın sorumlulardan tahsil edilmesi gerektiğini dile getiriyor.

Fon varlıkları, fonu yöneten portföy yönetim şirketinin kendi malvarlığından ayrı tutuluyor.

Dolayısıyla fonun işleme kapatılması veya tasfiyeye alınması, fon portföyünde bulunan hisse senetlerinin ve diğer finansal varlıkların ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

Sorun bu varlıkların ne kadar ettiği ve ne kadar kolay satılabildiği noktasında ortaya çıkıyor.

Gündoğdu, fon varlıklarının yatırımcıların alacaklarını karşılamaya yetmeyeceği görüşünde. Yaşananların yalnızca geçici bir nakit sıkışıklığı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söylüyor: "Çünkü yaşanan bu kriz basit bir likidite krizinden çok daha büyük çapta. Yönetim ve denetim kaynaklı hatalar mevcut."

Normal piyasa koşullarında fonun değer kaybetmesinden kaynaklanan yatırım riski yatırımcıya ait.

Ancak yönetim ve denetim kaynaklı ihlallerin bulunması halinde sorumluluk tartışması farklı bir boyut kazanıyor.

Gündoğdu, fon varlıklarının yatırımcıların alacaklarını karşılamaya yetmemesi halinde fon kurucuları ve yöneticilerinin malvarlıklarına el konulmasının gündeme gelebileceği değerlendirmesinde bulunuyor.

Atabay da yatırımcıların piyasa riskinin ötesinde uğradıkları zararlar açısından sorumluların belirlenmesi gerektiğini ifade ediyor.

Tasfiye bu nedenle iki farklı sürecin yalnızca biri. Bir tarafta fonların varlıklarının satılması ve yatırımcılara ödeme yapılması bulunuyor. Diğer tarafta ise varsa hukuka aykırı işlemlerden kimin sorumlu olduğunun belirlenmesi gerekiyor.

Atabay, tasfiye işlemlerinin bu sorumluluk tartışmasının önüne geçmemesi gerektiğini vurguluyor: "Tasfiye, hesap vermenin yerini tutmaz."

SPK'ya göre bazı portföy yönetim şirketlerine ait fonlar, 2025'in son çeyreğinde fiili dolaşımı düşük hisselerde şirketlerin temel finansal göstergeleriyle açıklanamayan fiyat hareketlerine neden oldu.

Konu Aralık 2025'te Finansal İstikrar Komitesi'nin gündemine taşındı. Ardından nitelikli yatırımcı kriterleri değiştirildi. Temmuzda TEFAS'ın işleyişi ve bazı fonların değerleme yöntemleriyle ilgili düzenlemeler yapıldı. Kapsamlı Fon Rehberi ise 28 Ağustos'ta yayımlandı.

Haberin tamamı için kaynak bağlantısını ziyaret edin.

Kaynaklar

• Deutsche Welle Türkçe