Bakırda kıtlık korkusu büyüyor: Yeni hedef çok daha yukarıda

Kısaca

Bakır fiyatı yükselme baskısında; Londra belirtildiği gibi 14.740 dolar/ton civarında Deutsche Bank 2027-2028 ortalamalarıyla yeni hedefleri gündeme taşıyor ABD ile Çin stok birikimi ve kilitlemeleri, arz güvenliğini öne çıkarıyor

Ana mesele

Bakır arzı için kritik stokların erişilebilirliği kaygı verici seviyeye yükseldi

Ne değişti?

Fiyat hareketinin talep baskısından çok stok güvenliği kaygılarından etkileneceği senaryoya geçildi

Beni nasıl etkiler?

Okuyucuya; bakır maliyetlerindeki artışın üretim ve dayanıklı tüketim maliyetlerine yansıması olasıdır

Ne oldu?

Bakır fiyatları rekor yakınsamasına doğru ilerlerken stok güvenliği endişeleri güçleniyor

Neden şimdi?

2024-2025 dönemi stoklama ve hedeflenen arz akışları nedeniyle

Neden önemli?

Üretim maliyetleri ve global emtia dengeleri üzerinde belirleyici oluyor

Kimler etkileniyor?

• Küresel bakır tüketicileri
• Öncelikli bakır tedarikçisi ülkeler
• Arz zinciri operatörleri
• Finansal yatırımcılar

Sektör ve piyasa etkisi

Metal ve sanayi talebinde dalgalanma, üretim maliyetlerinde baskı

Riskler

• Stokların beklenenden erken tükenmesi
• ABD-Çin arasında ticari ve lojistik engellerin artması
• Fiyat oynaklığının yatırım ve üretimi geciktirmesi

Takip edilmesi gerekenler

• Stok verileri ve taşıma kapasitesi
• ABD ve Çin stratejik rezerv hareketleri
• Londra Metal Borsası fiyat hareketleri
• 2027-2028 beklentileri ve senaryolar

Haberin tamamı

Bakırda hikâye değişiyorBakır piyasasında son haftalarda rekor seviyelere yaklaşan fiyatın arkasındaki hikâye artık yalnızca güçlü sanayi talebi değil. ABD ve Çin’in stok biriktirmesi, madencilik tarafındaki kesintiler ve rafine üretimdeki yavaşlama, piyasada kullanılabilir metalin daralacağı endişesini büyütüyor. Deutsche Bank’ın yeni çalışması da bu sıkışmanın fiyatı bugünkü seviyelerin çok üzerine taşıyabileceğini savunuyor.

Böylece bakırda tartışma “talep ne kadar güçlü?” sorusundan “yeterli metal bulunabilecek mi?” sorusuna kayıyor. Yeni hedef 22 bin doların üzerindeDeutsche Bank’ın metal araştırmaları başkanı Daniel Ghali, bakır fiyatının 2027’nin ikinci çeyreğinde ton başına 22 bin 50 dolara ulaşabileceğini öngörüyor. Bankanın analizinde 2027 ortalaması 20 bin 900 dolar, 2028 ortalaması ise 18 bin 500 dolar olarak veriliyor.

Londra Metal Borsası’nın 28 Eylül tarihli resmi nakit fiyatı ton başına 14 bin 740 dolar düzeyindeydi. Yeni senaryo böylece mevcut seviyelere göre yaklaşık yüzde 50’lik yükseliş ihtimaline dayanıyor. Asıl fark ise tahminin yalnız talep artışına değil, fiziksel metale erişimin zorlaşacağı beklentisine dayanması. İki ülke stokların büyük bölümünü kilitleyebilirTahminin merkezinde tüketimden çok stokların nerede toplandığı bulunuyor.

Deutsche Bank analizine göre Çin’in stratejik rezervleri ve ABD’deki hızlı stok birikimi birlikte değerlendirildiğinde, yıl sonuna kadar küresel yer üstü bakır stoklarının yaklaşık yüzde 71’i iki ülkedeki stoklama faaliyetleriyle bağlanabilir. Bu senaryoda sorun toplam bakır miktarından çok, diğer alıcıların ihtiyaç duydukları metale ne kadar kolay erişebileceği. Serbestçe dolaşabilen stok azaldıkça fiyatın arz kesintilerine duyarlılığı da artıyor.

ABD’ye giren bakır geri dönmeyebilirABD’de olası ithalat tarifelerine karşı aylardır bakır depolanması, küresel metal akışını değiştiren başlıca unsurlardan biri. Deutsche Bank, tarife uygulanmasa bile ABD’ye taşınan bakırın tamamının yeniden dünya piyasasına dönmeyebileceğine dikkat çekiyor. ABD vadeli bakır fiyatlarının Londra’ya göre primli seyretmesi ve ülkede Londra Metal Borsası depolarının bulunması, metalin farklı Amerikan depoları arasında kalmasına yol açabilir.

Bu durum Avrupa ve Asya’daki alıcıların erişebildiği fiziksel arzı daha da sıkıştırabilir. Çin’de üretim artışı sert biçimde yavaşlıyorStok endişesine Çin’den gelen üretim görünümü de eklendi. Wood Mackenzie ve Zijin Tianfeng Futures tahminlerine göre Çin’in rafine bakır üretiminin 2026’da yalnızca yüzde 3 ile yüzde 3,4 arasında artması bekleniyor. Geçen yıl büyüme yüzde 10,4 düzeyindeydi. Bu tahmin gerçekleşirse üretim artış hızı en az 2000 yılından bu yana görülen en düşük seviyeye inecek.

Konsantre ve hurda bakır tedarikindeki sıkıntılar, genişleyen izabe kapasitesine rağmen tesislerin yeterli ham madde bulmasını zorlaştırıyor. Bakım duruşları 80 bin tonu piyasadan çekebilirÇin’deki sıkışmanın kısa vadeli ayağı ise ekim ve kasım aylarında planlanan bakım duruşları. Piyasa tahminlerine göre bu duruşlar rafine bakır üretimini yaklaşık 80 bin ton azaltabilir.

İzabe tesisleri bir yandan kıt konsantre için rekabet ederken diğer yandan yan ürün gelirlerindeki zayıflamayla karşı karşıya. Eylülde sülfürik asit fiyatlarında görülen düşüş de kârlılık baskısını artırdı. Bu nedenle yılın son çeyreğinde Çin’in dünya piyasasına vereceği rafine bakır miktarı, fiyat açısından daha kritik hale geliyor. Dünyanın en büyük madeninde oylama sürüyorArz tarafındaki bir başka risk Şili’deki Escondida madeninden geliyor.

BHP’nin işlettiği Escondida, şirket verilerine göre dünya bakır arzının yaklaşık yüzde 5’ini tek başına karşılıyor. Madendeki 1.020 kişilik yönetici ve teknik personel sendikası, şirketin son toplu sözleşme teklifini 28-30 Eylül arasında oyluyor ve sendika yönetimi üyelerine grev yönünde oy kullanma çağrısı yaptı. Oylama henüz tamamlanmadığı için grev kararı kesinleşmiş değil; ancak olası bir iş bırakma kararı zaten sıkışık olan piyasada yeni bir arz riski yaratabilir.

Fiyat yükselirse alüminyum devreye girebilirDeutsche Bank’ın senaryosunda bakırdaki kıtlığın kendi fren mekanizması da var. Fiyat yeterince yükselirse elektrik ve sanayi sektöründeki bazı kullanıcıların daha ucuz ancak iletkenliği daha düşük olan alüminyuma yönelmesi bekleniyor. Bu değişim bakır talebini azaltarak stokların tamamen tükenmesini önleyebilir. Banka, mevcut fiyatların geniş çaplı ikameyi başlatacak kadar yüksek olmadığını değerlendiriyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde bakır ile alüminyum arasındaki fiyat farkı, talep tarafında izlenecek önemli göstergelerden biri olacak. Bakırda bundan sonra ne izlenecek?Bakırda yükseliş senaryosunun devamı birkaç kritik gelişmeye bağlı. ABD’nin stoklama hızının düşüp düşmeyeceği, Çin’in rafine üretiminin yılın son çeyreğinde ne kadar toparlanacağı ve Escondida başta olmak üzere büyük madenlerde yeni kesintiler yaşanıp yaşanmayacağı fiyatlamanın yönünü belirleyecek.

Aşağı yönlü risklerin başında ise Çin talebinin zayıflaması ve ABD’de biriken stokların yeniden dünya piyasasına dönmesi geliyor. Bu nedenle 22 bin 50 dolarlık hedef kesin bir sonuç değil; giderek daralan kullanılabilir arz üzerine kurulmuş güçlü ancak koşullu bir senaryo.

Kaynaklar

• Dünya