Besilik hayvan fiyatlarındaki yükseliş maliyet gerçeğinden kopuk mu? Et ve Süt Kurumu dalgalanmaları engellemeye çalışıyor

Kısaca

Besilik sığır teminine ilişkin raporda maliyet gerçekliğinden kopuk bir fiyatlama görüldü; karkas maliyeti yüksek talebe rağmen üreticiyi korumuyor. Raporda 2024-2028 Yol Haritası kapsamında ithalatın kotalara bağlanması ve ESK’nin piyasayı dengelemesi öne çıkarılıyor. ESK’nin Ekim ayında 2027 besilik materyal başvurularını alması, maliyet baskısını hafifletecek öngörüde bulunuluyor.

Ana mesele

Besilik sığır fiyatları maliyet gerçekliğinden kopuk yükseliyor

Ne değişti?

Yükselişin sürdürülebilir olmadığı vurgulanıyor ve dengeleyici mekanizmalar öne çıkarılıyor

Beni nasıl etkiler?

Okuyucuya, üretici maliyet riski ve piyasadaki dalgalanmalara dikkat çekiliyor

Ne oldu?

UKON raporu, iç piyasada besilik hayvan fiyatlarının maliyet gerçekliği dışında yükseldiğini belirtti.

Neden şimdi?

Besi materyali maliyetleri ve sezonluk dalgalanmalar, mevcut regülasyonlarla dalgalı bir yapı gösteriyor.

Neden önemli?

Fiyatların maliyetin üstünde olması üretici zarar riskini artırıyor ve sektörde sürdürülebilirliği tehdit ediyor.

Kimler etkileniyor?

• Besici ve besi işletmeleri
• Et ve Süt Kurumu (ESK)
• Tarımsal politika uygulayıcıları

Sektör ve piyasa etkisi

Üretim maliyetleri ve karkas fiyatları arasındaki fark, piyasa kırılganlığını artırıyor

Riskler

• Maliyet baskısının sürmesi
• İthalat kısıtlarının arzı etkilemesi
• Piyasa dalgalanmalarının devamı

Takip edilmesi gerekenler

• ESK’nin uyguladığı dengeleyici mekanizmaların etkililiği
• Yol haritası çerçevesinde ithalat kotalarında değişim
• Girdi maliyetlerindeki gelişmeler ve canlı hayvan teminindeki arz dengesi

Haberin tamamı

Ulusal Kırmızı Et Konseyi (UKON), 2026 Yılı Genç Erkek Sığır Temini Hakkında Değerlendirme Raporu nu yayımladı. Raporda, Kars, Ardahan ve Erzurum gibi illerde yayla dönüşü pazar yoğunluğunun yaşandığı Eylül-Ekim döneminin sektör açısından önemine işaret edilerek, Saha çalışmalarımızda yurt içi besilik canlı hayvan fiyatlarının maliyet gerçekliğinden kopuk biçimde yükseldiği, canlı hayvan birim fiyatlarının karkas fiyatlarına tehlikeli ölçüde yaklaştığı gözlenmiştir.

Bu tablo ilk bakışta üreticinin lehineymiş gibi görünse de sektörün tamamı açısından sürdürülebilir değildir. Zira karkas maliyetini belirleyen unsur yalnızca belirli bir bölgeden temin edilen materyal değildir; besi işletmelerimiz Türkiye nin her bölgesinden ve büyük işletmelerden de hayvan temin etmektedir denildi.

Fiyatlardaki bu tablonun kısa vadede üreticinin lehine gibi görünse de sektörün geneli için sürdürülebilir olmadığı vurgulanan raporda, şu ifadelere yer verildi: Ülke genelinde oluşan ortalama karkas maliyeti, sezonluk yığılma dönemlerinde oluşan yüksek besilik fiyatlarının altında kalmaktadır. Yüksek fiyatla ahırını dolduran besicimiz, kesim gününde oluşacak karkas fiyatı karşısında zarar riskiyle karşı karşıya kalacaktır.

Besicilerimizin maliyet hesaplarını çok dikkatli yapmaları hayati önem taşımaktadır. 2018 ve 2019 yıllarında besi materyalinin maliyetten kopuk fiyatlarla bağlanması, üreticimizin birkaç yıl süren zarar döngüsüne girmesine yol açmıştır. Raporda, Tarım ve Orman Bakanlığının 2024-2028 Hayvancılık Yol Haritası kapsamında ithalatın yıllık kotalarla disipline edilmesi ve Et ve Süt Kurumu (ESK) eliyle yürütülmesinin piyasadaki dalgalanmaları önleyen dengeleyici bir mekanizma olduğu belirtildi.

ESK nin Ekim ayında 2027 yılı besilik materyal başvurularını alacak olmasının piyasadaki maliyet baskısını hafifleteceği kaydedildi.

Besilik sığır temininde hedeflere ulaşılması ve yerli üretimin güçlendirilmesi amacıyla raporda 3 maddelik acil tedbir önerisi sıralandı: Sözleşmeli Etçi Melezleme Modeli ve Tohum Desteği: Sütçü ırklara cinsiyeti belirlenmiş etçi sperma uygulanmasının alım garantili sözleşmeli buzağı üretim modeliyle desteklenmesi, spermanın Bakanlıkça bedelsiz veya yüksek oranda sübvanse edilerek dağıtılması istendi.

Doğu Anadolu Damızlık Koruma Tedbirleri: Bölgedeki anaç ve damızlık sığır varlığında yaşanan kayıpların önüne geçilmesi amacıyla sosyo-ekonomik şartlara uygun özel projelerin hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı. Müdahale ve Yem Desteği Entegrasyonu: Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) stok imkanları kullanılarak besicilere uygun vadeli yemlik arpa tahsis edilmesinin, maliyet kaynaklı fiyat köpüğünü düşüreceği ifade edildi.

Raporda, besicilerin maliyet disiplinine uyması ve önerilen yapısal tedbirlerin alınması halinde hem üretici kazancının korunacağı hem de orta vadede besilik sığır ithalatına olan ihtiyacın kalıcı olarak azalacağı belirtildi.

Kaynaklar

• Habertürk - Ekonomi