Prof. Dr. Hakan Bektaş: Sepet küçülüyor, yüksek faiz ve enflasyon yeni normal oluyor

Kısaca

Bektaş: Sepet küçülüyor ve yüksek faiz enflasyonla birlikte yeni normal oluyor; %7 seviyesinin üzerinde konut kredisi getirileri dikkat çekiyor. Küresel borç yükü, enerji arzı şokları ve nakliye sıkıntıları ikinci enflasyonist dalgayı tetikliyor. Tüketici harcamaları daralırken yapay zeka ve veri merkezi yatırımları büyümeyi destekliyor; belirsizlik sürüyor; izlenecek nokta politika ve bütçe kararları

Ana mesele

Küresel enflasyon ve yüksek faiz ortamı yeni normal olarak kalacak.

Ne değişti?

Sepet küçülmesi ve tüketimde baskı belirginleşiyor; yatırım ve borçlanma maliyetleri yüksektir.

Beni nasıl etkiler?

Okuyucuya, artan finansman maliyetleri ve harcama baskısı nedeniyle bütçe planlarında dikkatli davranması gerektiğini işaret eder.

Ne oldu?

ABD tahvil getirilerindeki yükseliş konut kredisi faizlerini etkiledi.

Neden şimdi?

Küresel borç stokunun yüksekliği ve enerji arzı konularının enflasyonu körüklüyor.

Neden önemli?

Kuramlara göre yüksek enflasyon ve faiz ortamı tüketici ve yatırım kararlarını baskılar.

Kimler etkileniyor?

• Tüketiciler
• Kentsel/orta gelirli hanehalkları

Sektör ve piyasa etkisi

Kredi maliyetleri yükseliyor; konut ve tüketim harcamaları baskılanıyor.

Riskler

• Tüketici harcamalarının düşmesi
• Kamu borçlanma maliyetinin artması
• Enerji fiyat dalgalanmaları

Takip edilmesi gerekenler

• Kamu politikaları ve para politikası mesajları
• Konut kredisi faizleri
• Tedarik zinciri maliyet etkileri
• Enerji arzı ve enflasyon korelasyonu

Haberin tamamı

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın. Takip Et ABD Hazinesi'nin tahvil geri alımlarına karşılık tahvil faizlerindeki tırmanışın sürdüğünü belirten Prof. Dr. Hakan Bektaş, ABD 10 yıllık ve 30 yıllık tahvil getirilerindeki yükselişin konut kredi faizlerini %7 seviyesinin üzerine taşıdığına dikkat çekti. Küresel ölçekte tırmanan kamu borç stoku, Hürmüz Boğazı'ndaki nakliye sorunları ve enerji arz şoklarının yarattığı ikinci tur enflasyonist etkilerin merkez bankalarının faiz indirim süreçlerini zora soktuğunu ifade etti. Geçmiş dönemlerde Avrupa ve ABD'de görülen sıfıra yakın faiz oranlarının geride kaldığını vurgulayan Prof. Dr. Bektaş, küresel ekonominin uzun bir süre daha yüksek enflasyon ve yüksek faiz ortamıyla yaşamak zorunda kalacağını söyledi.

Geleceğe ilişkin belirsizlikler ve korumacı politikalar sürerken, ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabetinin ekonomik büyümeyi ayakta tutan ana unsur olduğuna değinen Prof. Dr. Bektaş, ABD GSYH'sinin yaklaşık %3,5'ine ulaşan yapay zeka ve veri merkezi yatırımlarının küresel bir durgunluğu engellediğini kaydetti. Çin tarafında da benzer bir kararlılıkla teknoloji odaklı harcamaların sürdürüldüğünü dile getiren Bektaş, bu büyük yatırımlar büyüme motorunu çalıştırsa da kamu borçlarının döndürülmesi ve enflasyonist baskıların devam etmesi sebebiyle belirsizlik döneminin sürdüğünü belirtti.

Tüketici fiyat endeksinde açıklanan manşet enflasyonun ortalama bir değeri temsil ettiğini söyleyen Prof. Dr. Bektaş, hanehalklarının harcama yapısına göre hissettiği enflasyonun çok daha yüksek olabildiğine dikkat çekti. Gelir seviyesi düştükçe toplam bütçeden gıdaya ayrılan payın oransal olarak arttığının altını çizen Prof. Dr. Bektaş, gıda, konut ve ulaşım gibi kaçınılmaz harcamaların yüksek enflasyonla birleşmesi sonucu dar ve orta gelirli grupların bütçesinde hareket alanının son derece daraldığını aktardı.

Ipsos hanehalkı tüketim paneli verilerine değinen Prof. Dr. Bektaş, 2026 yılının ilk 7 ayında hızlı tüketim harcamaları %31 artış gösterirken hanehalkının ortalama 150 kez markete giderek alışveriş sıklığını artırdığını bildirdi. Buna karşılık incelenen her 100 sepetin 75'inde yalnızca 1 ila 3 ürün yer aldığını açıklayan Prof. Dr. Bektaş, tüketicilerin harcamalarını günlere böldüğünü ve kampanya takibine yöneldiğini ifade etti. Piyasada market markalı (private label) ürünlerin harcamalar içindeki payının %22'ye ulaştığını ve Google Trends verilerinde indirim arama ilgisinin %20 oranında arttığını belirten Bektaş, tüketicinin artık fiyat-kalite dengesini gözeten temkinli ve seçici bir optimizasyona gittiğini vurguladı.

Kaynaklar

• Ekonomim