UNCTAD'dan kritik uyarı: Küresel borç seviyesi 111 trilyon dolara çıktı

Kısaca

Küresel borç stoku 111 trilyon dolar oldu; gelişmekte olan ülkelerde borç servisi arttı. Faiz ödemeleri 2010 seviyesinin çok üzerinde seyrediyor ve 2025 itibarıyla yaklaşık 1 trilyon dolara ulaştı. Borç yükünün sürdürülebilirliği ve kalkınma harcamalarına etkileri nedeniyle politika önlemleri ve borç platformu tartışılıyor.

Ana mesele

Küresel borç stoku 111 trilyon dolara yükselirken, gelişmekte olan ülkelerde borç servisi temel kalkınma harcamalarını aşıyor.

Ne değişti?

Küresel borç artışı ve borç servisinin yeni kredi girişlerini aştığı durum devam ediyor.

Beni nasıl etkiler?

Okuyucuya, borç yükünün sürdürülebilirliği konusunda hissedilir bir risk olduğu mesajı veriliyor.

Ne oldu?

UNCTAD raporu, küresel borç stokunun 49 trilyon dolardan 2025'te 111 trilyon dolara yükseldiğini belirtir.

Neden şimdi?

2022 yılından itibaren dış borç servisi net yeni kredi girişlerini aştı; bu, yeni kaynak oluşturmadığını gösteriyor.

Neden önemli?

Borç yükü yüksek olan ülkelerin sağlık ve eğitim gibi harcamaları baskılanıyor, kalkınma hedefleri risk altında.

Kimler etkileniyor?

• Gelişmekte olan ülkelerin kamu maliyeleri
• Faiz yükü artan bütçeler
• Uluslararası finansman ve kalkınma programları

Sektör ve piyasa etkisi

Kamu borcu yönetimi ve dış finansman piyasaları üzerinde baskı.

Riskler

• Borç sürdürülebilirliği zayıflama
• Kamu hizmetlerinde kısıtlamalar
• Yüksek faiz yükünün bütçeye olumsuz etkisi

Takip edilmesi gerekenler

• Borç platformlarının etkinleşmesi
• Faiz maliyetleri ile borç yenileme arasındaki dengenin gelişimi
• Kalkınma harcamalarının yapısal reformlarla desteklenip desteklenmeyeceği

Haberin tamamı

UNCTAD, küresel borç krizinin ulaştığı boyutları gözler önüne seren son "Borç Dünyası" (World of Debt) raporunu yayımladı.Raporda, yükselen borçlanma maliyetlerinin gelişmekte olan ülkelerin kamu maliyesi üzerindeki baskıyı artırdığı, sağlık ve eğitim gibi temel kalkınma önceliklerine ayrılan kaynakları ciddi şekilde kısıtladığı uyarısında bulunuldu.51 ülkede faiz ödemeleri sağlık ve eğitim harcamalarını geçtiRapora göre, dünya genelinde 3,7 milyar insanın yaşadığı 51 gelişmekte olan ülkede kamu borcuna ilişkin faiz ödemeleri, devletin sağlık veya eğitim harcamalarını geride bıraktı.Gelişmekte olan ülkeler, 2025 yılında kamu borcu için yaklaşık 1 trilyon dolar net faiz ödemesi gerçekleştirdi.

Bu rakamın, 2010 yılındaki seviyenin neredeyse üç katına ulaşması dikkati çekti.Raporda, yükselen borçlanma maliyetlerine karşı atılması gereken küresel adımlardan birinin de "Borçlular Platformu"nun etkinleştirilmesi olduğu ifade edildi.Faiz ödemeleri yeni dış kredileri geride bıraktıRaporda, 2022 yılından bu yana dış kamu borcu faiz ödemelerinin, gelişmekte olan ülkelere sağlanan net yeni kredi miktarını aştığı kaydedildi.Bu durumun, dış borçlanmanın kalkınma için ek bir kaynak yaratmadığını gösterdiğine işaret edilerek, aksine ülkeleri daha yüksek maliyetli yerli borçlanmaya ittiği vurgulandı.UNCTAD raporunda konuya ilişkin, "Borç, ülkelerin geleceğine yatırım yapmasına yardımcı olmalıdır.

Ancak birçok gelişmekte olan ülkede, dış borç servisi şu anda yeni kaynak girişlerini aşmaktadır." ifadeleri kullanıldı.Küresel borç stoku ve faiz makası genişliyorKüresel kamu borcunun, 2010 yılındaki 49 trilyon dolar seviyesinden 2025 yılında 111 trilyon dolara ulaştığı raporda belirtildi.Toplam borç stokunun üçte ikisinden fazlasının gelişmiş ekonomilere ait olduğu, buna karşın borç artış hızının gelişmekte olan ülkelerde çok daha agresif seyrettiği aktarıldı.Gelişmekte olan ülkelerin kamu borçlarında ortalama yüzde 5,2 faiz oranıyla karşı karşıya kaldığı, bu oranın gelişmiş ülkelerde yüzde 2,2 seviyesinde kaldığı belirtildi.Bu kronik eşitsizlik nedeniyle, gelişmekte olan ülkelerin faiz ödemelerinin 2010'daki 363 milyar dolardan 2025'te yaklaşık 1 trilyon dolara yükseldiği vurgulandı.Tasarruf edilecek tutar 1,6 milyar çocuğun beslenmesini karşılayabilirGelişmekte olan ülkeler ile gelişmiş ekonomiler arasındaki borçlanma maliyeti makasının kapatılması halinde, gelişmekte olan ülkelerin yılda 500 milyar dolar tasarruf edebileceği öngörülüyor.Eğer gelişmekte olan ülkeler, gelişmiş ekonomilerle benzer oranlarda borçlanabilseydi, tasarruf edilecek olan bu tutar ile her yıl yaklaşık 1,3 milyon temel sağlık merkezi finanse edilebilecek ya da 1,6 milyar çocuğun yıllık asgari çeşitlilikte beslenme ihtiyacı karşılanabilecekti.UNCTAD’ın raporunda, krizin aşılması için küresel düzeyde resmi kalkınma yardımlarındaki düşüşün tersine çevrilmesi, çok taraflı ve bölgesel kalkınma bankalarının kredi hacimlerinin genişletilmesi ve teknik yardımların artırılması önerildi.Ulusal düzeyde ise makroekonomik yönetimin güçlendirilmesi, borç portföy yapılarının iyileştirilmesi ve yenilikçi finansal araçların kullanımının yaygınlaştırılması çağrısı yapıldı.Gözler Bangkok'taki kritik zirvedeUNCTAD'ın sekretarya desteğini yürüttüğü ve borçlu ülkelerin sesini küresel ölçekte duyurmayı amaçlayan Borçlular Platformu, IMF-Dünya Bankası Yıllık Toplantıları kapsamında 12 Ekim'de Bangkok'ta bakanlar düzeyindeki yönetim kurulu ile ilk kez bir araya gelecek.Toplantıyla birlikte platformun tam operasyonel aşamaya geçmesi, ülkeler arası bilgi paylaşımı ile kapasite geliştirme süreçlerinin hızlandırılması hedefleniyor.

Kaynaklar

• Dünya