UNCTAD raporu: 2026’da küresel büyüme yavaşlayacak ve ticaret sınırlı artacak

Kısaca

UNCTAD’a göre 2026’da dünya ekonomisi yüzde 2,6 büyüyecek; 2025’te yüzde 2,9’luk büyümeye kıyasla gerileme var. Gelişmiş ülkelerle gelişmekte olan ülkeler arasındaki büyüme görünümü ayrışıyor; Asya payı güçleniyor. Dünya mal ve hizmet ticareti 2026’da yaklaşık yüzde 4 artış gösterecek; Çin-ABD ticaret hacmi 2024’ten bu yana düşüşte

Ana mesele

UNCTAD raporuna göre 2026’da küresel büyüme yavaşlayacak ve dünya ticareti sınırlı şekilde yükselecek.

Ne değişti?

Asya ekonomileri 2026’da dünya büyümesinin yaklaşık yüzde 59’unu sağlayacak.

Beni nasıl etkiler?

Okuyucu, küresel ısıma paralel olarak Türkiye’nin ticaret ve yatırım akışlarında değişiklik riskiyle karşılaşabilir.

Ne oldu?

UNCTAD’ın 2026 ticaret ve kalkınma raporuna göre küresel büyüme 2,6’a yaklaştı, 2025’teki 2,9’den gerileme bekleniyor.

Neden şimdi?

Yapay zekânın ticarette etkisi artarken enerji şokları ile enflasyon baskıları küresel görünümü etkiliyor.

Neden önemli?

Büyüme yavaşlarken ticaret hacmi artışı sınırlı olacak; Türkiye için ihracat ve cari dengeler risk altında.

Kimler etkileniyor?

• Gelişmiş ülkeler
• Gelişmekte olan ülkeler

Sektör ve piyasa etkisi

Ticaret ve yatırım akışlarında dalgalanma, enerji maliyetlerinde baskı

Riskler

• Enerji fiyatları belirsizliği
• Tedarik zinciri kırılganlıkları
• ABD-Çin ilişkilerinin ticarete etkisi

Takip edilmesi gerekenler

• Asya büyüme dinamikleri
• Çin-ABD ticaret hacmi trendi
• Enerji fiyat hareketleri ve cari dengeler

Haberin tamamı

1 Fon soruşturması: 214 kişilik liste, 3 fondan 187 milyar...

E-posta listemize kayıt olun, en son haberler adresinize gelsin.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD), dünya ekonomisinin 2026 yılında yüzde 2,6 büyümesini bekliyor. Geçen yıl yüzde 2,9 olarak gerçekleşen küresel büyümenin yavaşlayacağına işaret eden kuruluş, gelişmekte olan ekonomilerde de ivme kaybı yaşanacağını öngördü. Dünya ticaretinin ise bu yıl yüzde 4 genişlemesi bekleniyor. Raporda, yapay zekânın küresel ticarette giderek daha belirleyici hale geldiği, ancak bu alandaki ekonomik getirilerin sınırlı sayıda ülke ve şirketin elinde toplandığı vurgulandı.

UNCTAD tarafından 9 Ekim'de Cenevre'de yayımlanan 2026 Ticaret ve Kalkınma Raporu'na göre, dünya ekonomisinin bu yıl yüzde 2,6 büyüyeceği tahmin ediliyor. Bu beklenti, 2025'te kaydedilen yüzde 2,9'luk büyümeye kıyasla 0,3 puanlık gerilemeye işaret ediyor.

Gelişmekte olan ülkelerde de ekonomik büyümenin geçen yılki yüzde 4,7 seviyesinden yüzde 4'e inmesi bekleniyor.

Raporda, gelişmekte olan ekonomilerin teknolojiye erişim ve ticaret alanındaki engellerle mücadele ettiği belirtildi. Ekonomik büyüme ve gelir seviyelerinin gelişmiş ülkelerle yakınlaşması sürecinin ise dünya genelinde farklı yönlerde ilerlediğine dikkat çekildi.

Küresel mal ve hizmet ticaretinin 2026 yılında sabit fiyatlarla yaklaşık yüzde 4 artacağı öngörülüyor. Dünya ticareti, 2025'te 35 trilyon dolara ulaşarak tarihi zirvesini görmüştü.

UNCTAD, 2026'da ticaret değerlerindeki artışta Orta Doğu'daki enerji şokunun tetiklediği fiyat yükselişlerinin etkili olduğunu bildirdi.

Rapora göre, Çin ile ABD arasındaki ticaret hacmi 2024'ten bu yana yüzde 20'den fazla daraldı. Buna karşılık Doğu Asya ekonomileri, hem Çin hem de Kuzey Amerika ile ticari ilişkilerini genişletti.

İhracat kısıtlamaları, yatırımlara yönelik denetimler ve tedarik zincirlerinde uygulanan koşulların stratejik sektörlerde yeni şirketlerin faaliyet göstermesini zorlaştırdığı ifade edildi.

UNCTAD'ın tahminlerine göre Asya ekonomileri, 2026'da dünya genelindeki ekonomik büyümenin yüzde 59'unu sağlayacak.

Bölgedeki büyük ekonomilerden Hindistan'ın yüzde 7,3, Çin'in yüzde 4,5 ve Endonezya'nın yüzde 5,2 büyümesi bekleniyor.

Diğer Asya ülkelerine yönelik büyüme tahminleri Kırgızistan'da yüzde 8,8, Özbekistan'da yüzde 7,9, Vietnam'da yüzde 7,8, Moğolistan'da yüzde 7 ve Tacikistan'da yüzde 6,6 olarak sıralandı.

Raporda, Asya ekonomilerinin büyük bölümünün dayanıklı bir görünüm sergilediği belirtildi. Bununla birlikte, gelişmekte olan ülkelerin çoğunda gelişmiş ekonomilerle aradaki gelir farkını azaltma sürecinin 2010'lu yılların ortasından itibaren duraksadığı kaydedildi.

Raporda, Doğu Asya'nın yarı iletkenler ve ileri bilgi işlem teknolojilerinin üretimindeki hızlı genişlemede kilit rol oynadığına işaret edildi. Yapay zekâ bağlantılı ürünlerin, mal ticaretindeki büyümeyi destekleyen başlıca unsurlardan biri haline geldiği ifade edildi.

Ancak UNCTAD, yapay zekâ ticaretindeki genişlemenin ekonomik ve kalkınmaya yönelik faydaları kendiliğinden toplumun geneline yaymadığı uyarısında bulundu.

Gelişmiş bir yapay zekâ sunucu sisteminin incelendiği örnek çalışmada, izlenebilen katma değerin yüzde 68'inin vergi sonrası kârlardan oluştuğu belirlendi. Çalışanların payının ise yüzde 15'in altında kaldığı tespit edildi.

UNCTAD'ın 2020-2025 dönemini kapsayan verileri, yarı iletkenler, enerji dönüşümü teknolojileri ve yapay zekâ altyapısı gibi yüksek katma değerli alanlardaki yeni yatırım projelerinin yaklaşık yüzde 70'inin gelişmiş ekonomilerde toplandığını ortaya koydu.

Yarı iletken değer zincirine yönelik yeni yatırımların yüzde 79'u gelişmiş ülkelere yönelirken gelişmekte olan ekonomilerin payı yüzde 21'de kaldı.

Yapay zekâ altyapısı ve bağlantılı teknolojilerde ise gelişmiş ekonomilerin payı yüzde 64, gelişmekte olan ülkelerin payı yüzde 36 olarak hesaplandı.

Kritik mineraller ve stratejik malzemeler, gelişmekte olan ekonomilerin daha fazla yatırım çektiği alanlar arasında yer aldı. Bu kategorideki yeni doğrudan yabancı yatırımların yaklaşık yüzde 60'ının gelişmekte olan ülkelere gittiği belirtildi.

Raporda ayrıca Afrika'nın dünya kobalt üretiminin büyük bölümünü gerçekleştirmesine rağmen yeşil tedarik zincirlerinde oluşan katma değerden aldığı payın yüzde 1'in altında kaldığına dikkat çekildi.

UNCTAD, Orta Doğu'daki çatışmaların ardından Brent petrolün varil fiyatının 70 dolardan 110 doların üzerine yükseldiğini hatırlattı.

Enerji fiyatlarındaki artışın, özellikle dışarıdan enerji temin eden gelişmekte olan ekonomiler ve düşük gelirli haneler üzerinde baskı oluşturduğu belirtildi.

Rapora göre yükselen enerji giderlerine borçlanma maliyetlerindeki artış da eşlik etti. Çatışmaların başlamasından bu yana sermaye hareketlerindeki oynaklığın iki katına çıktığı ifade edildi.

Ayrıca yapay zekâ sektöründeki büyümenin, finansal piyasaların az sayıda şirkete bağımlılığını artırdığı ve bu durumun finansal istikrar bakımından yeni riskler doğurduğu kaydedildi.

UNCTAD, resmi kalkınma yardımlarının 2026 yılında yaklaşık yüzde 7 azalacağını tahmin etti. Böylece bu yardımlarda üst üste üçüncü yılda da gerileme yaşanabileceği öngörüldü.

Özellikle en az gelişmiş ülkeler ve küçük ada devletleri açısından önemli bir finansman kaynağı olan yardımların, bağışçı ülkelerin gayrisafi millî gelirlerine oranının yüzde 0,23'e kadar düşebileceği bildirildi.

Bu seviyenin, uluslararası alanda belirlenen yüzde 0,7'lik yardım hedefinin oldukça gerisinde kaldığı vurgulandı.

Enerji fiyatlarındaki yükselişin, ülkelerin enerji kaynaklarını çeşitlendirme ihtiyacını artırdığı belirtildi.

Rapora göre, 2024'ten bu yana yeni yenilenebilir enerji yatırımları, karşılaştırılabilir koşullarda yeni kurulan en ucuz fosil yakıt alternatiflerinden vakaların yüzde 90'ından fazlasında daha düşük maliyetli oldu.

UNCTAD, yerli yenilenebilir enerji kapasitesinin uygun koşullarda genişletilmesinin, ülkelerin ithal fosil yakıtlara olan bağımlılığını azaltabileceğine işaret etti.

Haberin tamamı için kaynak bağlantısını ziyaret edin.

Kaynaklar

• Finansın Gündemi